De ziekte van Alzheimer is een progressieve neurodegeneratieve aandoening die voornamelijk het geheugen en de cognitieve functies aantast. Deze ziekte wordt gekenmerkt door de ophoping van abnormale eiwitafzettingen in de hersenen, wat leidt tot het afsterven van hersencellen en een geleidelijke achteruitgang van de mentale capaciteiten.
De ziekte van Parkinson is een chronische neurologische aandoening die het bewegingssysteem beïnvloedt. Deze ziekte ontstaat door het verlies van dopamine-producerende cellen in de hersenen, wat resulteert in karakteristieke bewegingsstoornissen zoals trillingen, stijfheid en traagheid van bewegingen.
Vroege waarschuwingstekens van Alzheimer omvatten geheugenverlies, verwarring en problemen met dagelijkse taken. Parkinson manifesteert zich daarentegen met:
In België lijdt ongeveer 200.000 mensen aan dementie, waarvan 60-70% aan Alzheimer. Parkinson treft ongeveer 40.000 Belgen, met name personen boven de 60 jaar.
Donepezil (Aricept) is vaak de eerste keuze bij milde tot matige Alzheimer. Dit medicijn verhoogt de acetylcholine-concentratie in de hersenen door het enzym acetylcholinesterase te remmen. Rivastigmine (Exelon) is beschikbaar als capsules en transdermale pleisters, wat bijzonder handig is voor patiënten met slikproblemen.
Galantamine (Reminyl) werkt niet alleen als cholinesteraseremmer, maar heeft ook nicotinereceptor-modulerende eigenschappen. Alle generieke versies van deze medicijnen zijn verkrijgbaar in Belgische apotheken en worden terugbetaald door het RIZIV.
Memantine (Ebixa, Axura) wordt voorgeschreven bij matige tot ernstige Alzheimer. Dit medicijn blokkeert NMDA-receptoren en beschermt tegen glutamaat-geïnduceerde neurotoxiciteit.
Veelvoorkomende bijwerkingen zijn:
Contra-indicaties omvatten ernstige lever- of nierproblemen. Regelmatige medische controle is essentieel voor optimale behandelresultaten.
Parkinson is een neurodegeneratieve aandoening die voornamelijk het bewegingssysteem aantast. De behandeling richt zich op het aanvullen van dopamine in de hersenen en het verbeteren van de motorische symptomen.
Levodopa/Carbidopa (verkrijgbaar als Sinemet en Duodopa) vormt de hoeksteen van de Parkinson-behandeling. Deze combinatie zorgt ervoor dat levodopa effectief de hersenen bereikt en wordt omgezet in dopamine. Pramipexole (Mirapexin, Sifrol) en Ropinirole (Requip) zijn dopamine-agonisten die de dopaminereceptoren direct stimuleren.
Dopamine-agonisten worden vaak als eerste keuze voorgeschreven bij jongere patiënten, terwijl levodopa effectiever is bij oudere patiënten. De timing van medicatie-inname is cruciaal - regelmatige inname voorkomt fluctuaties in symptomen. Het is belangrijk om medicijnen op vaste tijdstippen in te nemen en rekening te houden met maaltijden, aangezien eiwitten de opname van levodopa kunnen beïnvloeden.
Naast medicamenteuze behandeling spelen voedingssupplementen en ondersteunende therapieën een belangrijke rol bij het management van Alzheimer en Parkinson. Deze aanvullingen kunnen symptomen verlichten en de kwaliteit van leven verbeteren.
Vitamine B-complex ondersteunt het zenuwstelsel en kan neurologische functies helpen behouden. Omega-3 vetzuren hebben ontstekingsremmende eigenschappen en kunnen de hersengezondheid bevorderen. Coenzym Q10 fungeert als antioxidant en kan helpen bij energieproductie in hersencellen.
Fysiotherapie hulpmiddelen zoals looprekken, therapieballen en evenwichtstrainers ondersteunen de mobiliteit en helpen bij het behouden van spierkracht. Deze hulpmiddelen zijn essentieel voor het behouden van zelfstandigheid en het voorkomen van vallen. Regelmatige beweging en oefening blijven fundamenteel voor beide aandoeningen, waarbij aangepaste hulpmiddelen de veiligheid en effectiviteit van de training vergroten.
Het dagelijks leven met Alzheimer of Parkinson wordt veel eenvoudiger met goede organisatie en aanpassingen. De juiste hulpmiddelen en strategieën kunnen een groot verschil maken voor zowel patiënten als hun verzorgers.
Een gestructureerd medicatiebeheer is essentieel voor een goede behandeling. Gebruik een duidelijk gelabelde pillendoos of een medicatieplanner met dagen en momenten om vergissingen te voorkomen. Digitale herinneringen op telefoon of klok kunnen aanvullend helpen bij het onthouden van medicatietijden. Uw apotheker kan u adviseren over de beste hulpmiddelen voor uw specifieke situatie.
Maak het huis veilig door valrisico's te verminderen. Dit omvat het verwijderen van losse vloerkleden, zorgen voor goede verlichting, plaatsen van antislipmatten in de badkamer en gebruik van leun- en steunpunten bij trappen. Deze aanpassingen helpen ongelukken te voorkomen en geven meer vertrouwen bij het bewegen door het huis.
Communicatie met verzorgers verloopt het beste als informatie concreet en kort wordt gegeven. Schrijf belangrijke routines en voorkeuren op zodat iedereen hetzelfde volgt. Een vaste dagelijkse routine voor maaltijden, medicatie en verzorging vermindert verwarring en angst en bevordert zelfstandigheid zolang dat mogelijk is.
Goede voeding en voldoende vocht zijn cruciaal voor het welzijn. Kies voor voedzame, makkelijk te kauwen maaltijden, kleine frequente porties en herinneringen om te drinken, vooral bij slikproblemen of verminderde dorstbeleving. Bij specifieke voedingsvragen kunt u advies vragen aan uw apotheker of huisarts.
Sociale activiteiten en mentale stimulatie helpen stemming en functioneren te behouden. Pas activiteiten aan naar vermogen en geef taken met één stap tegelijk om frustratie te voorkomen. Kleine aanpassingen en betrokkenheid van familie en professionals verbeteren veiligheid, welzijn en kwaliteit van leven.
Het is belangrijk om te weten wanneer u contact moet opnemen met uw zorgverleners. In België heeft u altijd toegang tot professioneel farmaceutisch advies bij uw plaatselijke apotheek.
Neem onmiddellijk contact op bij nieuwe of verergerende bijwerkingen. Herken noodsituaties zoals plotseling verlies van bewustzijn, acute bewegingsstilstand, ernstige motorische onrust of tekenen van beroerte en bel direct de hulpdiensten (112).
Contacteer uw apotheker of arts bij de volgende symptomen:
Bespreek altijd mogelijke medicatie-interacties, vooral bij het starten van nieuwe geneesmiddelen of supplementen. Sommige antidepressiva, antipsychotica, of pijnstillers kunnen de werking van Parkinson- of Alzheimer-middelen beïnvloeden. Vraag advies bij onduidelijke doseringswijzigingen of als het lijkt alsof het medicijn minder werkt of juist overmatig effect geeft.
Plan regelmatige controles voor evaluatie van effectiviteit, bijwerkingen en benodigde aanpassingen. De apotheker kan medicatieoverzichten maken en therapietrouw controleren. In België speelt uw apotheker een belangrijke rol in voorlichting over toediening, bijwerkingen, interacties en praktische oplossingen zoals toedieningshulpmiddelen of gecombineerd medicatiebeheer en fungeert als toegankelijk aanspreekpunt tussen patiënt en arts.
