De ziekte van Alzheimer is een progressieve neurodegeneratieve aandoening die de hersenen aantast en geleidelijk het geheugen, denkvermogen en gedrag verslechtert. De ziekte wordt veroorzaakt door de ophoping van abnormale eiwitten (amyloïde plaques en tau-tangles) in de hersenen, wat leidt tot het afsterven van hersencellen. Hoewel de exacte oorzaak nog niet volledig bekend is, spelen genetische factoren, leeftijd en levensstijl een belangrijke rol.
De ziekte van Parkinson is een chronische bewegingsstoornis die ontstaat door het geleidelijk afsterven van dopamine-producerende neuronen in de hersenen. Dit tekort aan dopamine veroorzaakt de karakteristieke bewegingsproblemen zoals tremor, stijfheid en traagheid van bewegingen. De oorzaken zijn complex en omvatten zowel genetische predispositie als omgevingsfactoren.
Hoewel beide neurodegeneratieve ziekten zijn, verschillen ze significant. Alzheimer tast voornamelijk het geheugen en cognitieve functies aan, terwijl Parkinson primair bewegingsproblemen veroorzaakt. Alzheimer begint vaak met geheugenverlies, terwijl Parkinson meestal start met tremor of stijfheid.
In België lijden ongeveer 200.000 mensen aan dementie, waarvan 70% aan Alzheimer. Circa 15.000 Belgen hebben de ziekte van Parkinson. Deze cijfers nemen toe door de vergrijzing van de bevolking.
Vroege symptomen van Alzheimer omvatten geheugenverlies, verwarring en problemen met dagelijkse taken. Bij Parkinson zijn de eerste tekenen vaak subtiele tremor, stijfheid en langzamere bewegingen. Tijdige herkenning is cruciaal voor een adequate behandeling.
De belangrijkste medicijnen voor Alzheimer in België zijn cholinesteraseremmers, die helpen bij het behouden van cognitieve functies door het remmen van de afbraak van acetylcholine in de hersenen.
Memantine (Ebixa, Memantine Teva) werkt anders dan cholinesteraseremmers en wordt gebruikt bij matige tot ernstige Alzheimer. Het reguleert glutamaatactiviteit in de hersenen en kan gecombineerd worden met cholinesteraseremmers.
Veelvoorkomende bijwerkingen van cholinesteraseremmers zijn misselijkheid, braken en diarree. Memantine kan duizeligheid en hoofdpijn veroorzaken. Voorzichtigheid is geboden bij patiënten met hartproblemen, maagzweren of leveraandoeningen. Regelmatige medische controle is essentieel voor veilig gebruik.
In België zijn verschillende effectieve medicamenten beschikbaar voor de behandeling van de ziekte van Parkinson. Deze geneesmiddelen helpen de symptomen te beheersen en de levenskwaliteit van patiënten te verbeteren door het dopaminetekort in de hersenen aan te pakken.
Levodopa/Carbidopa combinaties zoals Sinemet, Duodopa en Levodopa/Carbidopa Teva vormen de hoeksteen van de Parkinson-behandeling. Deze medicijnen verhogen het dopaminegehalte in de hersenen en verminderen tremor, stijfheid en bewegingsproblemen. Duodopa wordt via een pomp toegediend voor continue medicijnafgifte bij gevorderde Parkinson.
Dopamine-agonisten zoals Mirapex, Requip en Neupro bootsen de werking van dopamine na. MAO-B remmers (Azilect, Selegiline) remmen de afbraak van dopamine, terwijl COMT-remmers (Comtan, Stalevo) de werkingsduur van levodopa verlengen. Anticholinergica zoals Kemadrin en Artane helpen bij tremor, en Amantadine wordt gebruikt bij dyskinesiën.
Combinatietherapieën en aangepaste doseringen worden zorgvuldig afgestemd op de individuele behoeften van elke patiënt, waarbij neurologen en apothekers samenwerken voor optimale resultaten.
Naast conventionele medicatie kunnen verschillende supplementen en ondersteunende therapieën bijdragen aan het beheer van Alzheimer en Parkinson. Deze aanvullende behandelingen richten zich op neuroprotectie, symptoomverlichting en algemene gezondheidsondersteuning.
Probiotica spelen een belangrijke rol bij de darm-hersenverbinding, wat relevant is voor beide aandoeningen. Melatonine helpt bij slaapstoornissen die vaak voorkomen bij neurodegeneratieve ziekten. De dosering en keuze van supplementen moet altijd worden afgestemd met de behandelend arts.
Fysiotherapie en ergotherapie vormen essentiële onderdelen van de behandeling, waarbij therapeuten helpen bij het behouden van mobiliteit, balans en dagelijkse vaardigheden. Deze multidisciplinaire benadering maximaliseert de therapeutische resultaten.
Het dagelijks leven met Alzheimer of Parkinson vereist vaak aangepaste zorgproducten die comfort, veiligheid en zelfstandigheid bevorderen. Deze hulpmiddelen spelen een cruciale rol in het behouden van levenskwaliteit voor zowel patiënten als hun verzorgers.
Medicijndoseerdoosjes met dagelijkse of wekelijkse compartimenten helpen bij het correct innemen van medicatie. Digitale herinneringssystemen en medicijnalarms zorgen voor tijdige inname, wat essentieel is voor een effectieve behandeling.
Speciale huidverzorgingsproducten voor personen met beperkte mobiliteit voorkomen huidproblemen. Aangepaste voeding en slikhulpmiddelen ondersteunen een veilige voedselinname, terwijl incontinentiemateriaal discretie en hygiëne waarborgt.
Veiligheidsproducten zoals antislipmatten, deurbeveiliging en valdetectiesystemen creëren een veilige woonomgeving. Mobiliteitshulpmiddelen zoals rollatoren en aangepaste besteksets ondersteunen de zelfstandigheid bij dagelijkse activiteiten.
Tijdige medische interventie en professioneel apotheekadvies zijn cruciaal voor een optimale behandeling van Alzheimer en Parkinson. Regelmatige monitoring en aangepaste medicatiebeheer kunnen het ziekteproces aanzienlijk beïnvloeden.
Raadpleeg onmiddellijk een arts bij plotselinge achteruitgang in cognitieve functies, toegenomen vallen, ernstige stemmingswisselingen, of nieuwe neurologische symptomen. Ook bij medicatie-gerelateerde problemen zoals hallucinaties of ernstige bijwerkingen is directe medische aandacht noodzakelijk.
Apothekers spelen een essentiële rol in het optimaliseren van medicatietherapieën. Zij controleren op gevaarlijke interacties tussen verschillende geneesmiddelen en adviseren over juiste inname-tijdstippen en doseringen.
Regelmatige controles omvatten:
Effectieve samenwerking tussen huisarts, neuroloog, apotheker en verzorgers waarborgt een gecoördineerde zorgaanpak. Zorg altijd voor actuele noodcontacten en een duidelijk crisisplan voor acute situaties.
