Obesitas is een chronische ziekte gekenmerkt door een overmatige ophoping van lichaamsvet die de gezondheid schaadt. De meest gebruikte maat is de body mass index (BMI): een BMI van 25–29,9 kg/m² wordt als overgewicht beschouwd en ≥30 kg/m² als obesitas, met verdere indeling in klasse I (30–34,9), klasse II (35–39,9) en klasse III (≥40).
Obesitas verhoogt het risico op verschillende ernstige gezondheidsproblemen:
Daarnaast kan het mentale gevolgen hebben zoals depressie en een verminderd zelfbeeld. Behandeling is nodig omdat gewichtsreductie niet alleen risico's vermindert maar ook de kwaliteit van leven kan verbeteren; zelfs modest verlies van 5–10% van het lichaamsgewicht geeft klinisch voordeel.
Professionele hulp wordt aanbevolen bij een BMI ≥30, bij BMI ≥27 met comorbiditeiten, of wanneer leefstijlaanpassingen alleen onvoldoende effect sorteren. Multidisciplinaire zorg — inclusief huisarts, diëtist, bewegingsdeskundige en mogelijk psycholoog — is vaak effectief. De apotheek speelt een ondersteunende rol door voorlichting over leefstijl en medicatie, begeleiding bij gebruik en bijwerkingen van voorgeschreven middelen, signaleren van interacties en doorverwijzen naar de arts of specialist wanneer nodig.
Receptplichtige geneesmiddelen voor obesitas in België worden ingezet als aanvulling op dieet en beweging. Orlistat (Xenical) remt lipase-enzymen in het darmkanaal en vermindert vetabsorptie; het is geïndiceerd bij volwassenen met obesitas of bij overgewicht met comorbiditeiten. Bijwerkingen zijn vooral gastro-intestinaal en te beperken door vetarme voeding en vitamine-suppletie.
GLP-1-receptoragonisten zoals liraglutide (Saxenda) en semaglutide (Wegovy) verminderen eetlust en stimuleren verzadiging via centrale en gastro-intestinale routes; zij tonen aanzienlijk gewichtsverlies en verbetering van metabole risicofactoren in studies. Beschikbaarheid en terugbetaling in België verschillen per preparaat en indicatie; sommige middelen worden alleen op specialistisch voorschrift of binnen een multidisciplinaire behandeling voorgeschreven.
Voorschrijven vereist voorafgaande beoordeling van medische achtergrond, bloedwaarden en risico's; contra-indicaties zoals zwangerschap, borstvoeding, ernstige pancreatitis of bepaalde psychiatrische aandoeningen moeten uitgesloten worden. Tijdens behandeling zijn regelmatige controles nodig (gewicht, bloeddruk, glucose, nier- en leverfunctie, eventuele bijwerkingen) — bij voorkeur elke 4–12 weken in de opstartfase.
Dosisaanpassing en aandacht voor interacties (bijvoorbeeld met antidiabetica of anticoagulantia) zijn belangrijk. De apotheker informeert over dosering, bijwerkingen en interacties en begeleidt bij vitamine-suppletie, therapietrouw en doorverwijzing naar de behandelende arts wanneer problemen optreden.
Therapie-evaluatie gebeurt doorgaans na 12–16 weken; bij onvoldoende gewichtsverlies (bijvoorbeeld <5% na die periode) wordt heroverweging of stopzetting aanbevolen. Kosten voor langdurige medicatie kunnen hoog zijn; gesprek over duur, verwachtingen en mogelijke combinatie met gedragsinterventies is essentieel.
Orlistat 60mg, verkrijgbaar onder de merknaam Alli, is het enige vrij verkrijgbare geneesmiddel voor gewichtsverlies dat is goedgekeurd in België. Dit medicijn werkt door ongeveer 25% van de vetten uit uw voeding te blokkeren, waardoor deze niet door het lichaam worden opgenomen. Orlistat is bedoeld voor volwassenen met een BMI van 28 of hoger en moet worden gecombineerd met een caloriearm, vetarm dieet en regelmatige lichaamsbeweging.
Verschillende natuurlijke ingrediënten kunnen gewichtsverlies ondersteunen, zoals groene thee-extract, garcinia cambogia en witte kidneybonen-extract. Deze supplementen kunnen het metabolisme stimuleren of de opname van koolhydraten verminderen. Hoewel deze producten vrij verkrijgbaar zijn, is het belangrijk om realistische verwachtingen te hebben over hun effectiviteit.
Vezelrijke supplementen zoals psylliumvezels kunnen helpen bij het verzadigingsgevoel en de spijsvertering. Bij het gebruik van obesitasmedicijnen zijn er belangrijke veiligheidsaspecten:
Tijdens een gewichtsverliesprogramma kan uw lichaam tekorten aan essentiële vitaminen en mineralen ontwikkelen door verminderde voedselinname. Een hoogwaardige multivitamine zorgt ervoor dat uw lichaam alle benodigde micronutriënten krijgt. Dit ondersteunt uw energieniveau en algehele gezondheid tijdens het afslankproces.
Omega-3 vetzuren uit visolie of algenolie ondersteunen een gezonde stofwisseling en kunnen ontstekingsprocessen verminderen. Probiotica bevorderen een gezonde darmflora, wat steeds meer wordt gelinkt aan gewichtsbeheersing en algehele gezondheid. Een evenwichtige darmflora kan bijdragen aan een betere vertering en kan zelfs invloed hebben op hongergevoel.
Hoogwaardige eiwitpoeders en maaltijdvervangers kunnen nuttig zijn als onderdeel van een gecontroleerd dieet. Ze helpen bij:
Kies voor producten met minimale toegevoegde suikers en kunstmatige additieven voor de beste resultaten.
Een gezond voedingspatroon vormt de basis van een succesvolle gewichtsbeheersing. Focus op vezelrijke voeding zoals groenten, fruit en volkorenproducten, gecombineerd met magere eiwitten. Portiecontrole is essentieel - gebruik kleinere borden en eet bewust zonder afleiding. Vermijd ultrabewerkte voedingsmiddelen en suikerhoudende dranken.
Regelmatige beweging verhoogt het energieverbruik en verbetert de algehele gezondheid. Begin geleidelijk met 150 minuten matige intensiteit per week, zoals wandelen of fietsen. Voeg krachtoefeningen toe om spiermassa te behouden tijdens gewichtsverlies.
Moderne hulpmiddelen kunnen uw traject ondersteunen:
Stress en slaapgebrek kunnen gewichtstoename bevorderen. Ontwikkel gezonde stressmanagementtechnieken zoals ontspanningsoefeningen. Stel realistische, meetbare doelen en vier kleine successen. Zoek ondersteuning bij familie, vrienden of professionele begeleiders voor langdurige motivatie.
Uw apotheker biedt deskundige begeleiding bij medicamenteuze behandeling van obesitas. We controleren de juiste dosering, timing van inname en monitoren uw vooruitgang. Farmaceutische zorg omvat ook advies over voedingssupplementen en wisselwerkingen met bestaande medicatie.
Obesitasmedicatie kan bijwerkingen veroorzaken zoals misselijkheid, hoofdpijn of vermoeidheid. Bepaalde medicijnen zijn niet geschikt bij hartziekten, zwangerschap of andere aandoeningen. Bespreek altijd uw medische geschiedenis en huidige medicatie met de apotheker.
Regelmatige controle door uw arts is noodzakelijk om:
Contacteer uw arts bij aanhoudende bijwerkingen, onvoldoende gewichtsverlies na 12 weken, of nieuwe gezondheidsklachten. Langetermijnbegeleiding door een multidisciplinair team optimalisiert uw behandelresultaat.
