Angststoornissen zijn psychiatrische aandoeningen die gekenmerkt worden door overmatige, irrationele angst en bezorgdheid die het dagelijks functioneren beïnvloeden. Symptomen kunnen variëren van hartkloppingen en transpiratie tot vermijdingsgedrag en paniekaanvallen. In België komen verschillende vormen voor, waaronder gegeneraliseerde angststoornis, sociale angststoornis, specifieke fobieën en paniekstoornis.
Voor de behandeling van angststoornissen zijn verschillende medicijnen beschikbaar via Belgische apotheken op voorschrift:
Benzodiazepinen werken snel door GABA-receptoren te stimuleren, maar zijn bedoeld voor kortdurend gebruik vanwege het risico op afhankelijkheid. SSRI's verhogen het serotoninepeil in de hersenen en zijn geschikt voor langdurige behandeling. Ze worden voorgeschreven door psychiaters of huisartsen na grondige evaluatie. Belangrijke bijwerkingen kunnen slaperigheid, duizeligheid en bij SSRI's aanvankelijke toename van angstklachten omvatten.
Depressie is een ernstige gemoedsstoornis die zich uit door aanhoudende gevoelens van verdriet, hopeloosheid en verlies van interesse in activiteiten. Signalen omvatten slaapstoornissen, eetproblemen, concentratiemoeilijkheden en gedachten aan zelfdoding. In België onderscheiden we verschillende types zoals majeure depressie, dysthyme stoornis en bipolaire stoornissen, elk met specifieke kenmerken en behandelingsbenaderingen.
Belgische apotheken bieden verschillende klassen antidepressiva aan op medisch voorschrift:
Antidepressiva werken door neurotransmitters zoals serotonine en noradrenaline te beïnvloeden, wat de stemming stabiliseert. De behandeling duurt meestal 6-12 maanden, waarbij verbetering vaak pas na 4-6 weken merkbaar wordt. Combinatie met psychotherapie verhoogt de effectiviteit aanzienlijk. Patiënten moeten geduldig zijn tijdens de aanpassingsperiode en medicatie nooit abrupt stoppen zonder medisch advies.
Een bipolaire stoornis is een chronische psychiatrische aandoening die wordt gekenmerkt door extreme stemmingswisselingen tussen manische en depressieve episodes. Tijdens manische periodes ervaren patiënten verhoogde energie, euforie, verminderde slaapbehoefte en impulsief gedrag. Depressieve episodes daarentegen brengen gevoelens van intense verdriet, hopeloosheid en energieverlies met zich mee. Er bestaan twee hoofdtypen: Type I bipolaire stoornis kenmerkt zich door volledige manische episodes die kunnen leiden tot hospitalisatie, terwijl Type II bipolaire stoornis hypomanische episodes heeft die minder ernstig zijn maar wel gepaard gaan met zware depressieve periodes.
De behandeling van bipolaire stoornissen vereist specifieke medicatie die beschikbaar is in Belgische apotheken. Lithium carbonaat blijft de gouden standaard voor stemmingsstabilisatie en is bijzonder effectief bij het voorkomen van manische episodes. Anticonvulsiva zoals valproaat, lamotrigine en carbamazepine worden ook veelvuldig voorgeschreven, waarbij lamotrigine vooral effectief is tegen depressieve episodes. Atypische antipsychotica zoals quetiapine en olanzapine bieden een moderne behandelingsoptie met goede resultaten voor zowel acute episodes als onderhoudsbehandeling.
Effectieve behandeling van bipolaire stoornissen vereist nauwgezette monitoring door zorgverleners. Regelmatige controles zijn essentieel om de medicatie-effectiviteit te beoordelen en bijwerkingen op te sporen. Bloedspiegelmonitoring is cruciaal, vooral bij lithiumgebruik, om toxiciteit te voorkomen. Daarnaast spelen levensstijlaanpassingen een belangrijke rol:
Psychotische stoornissen, waaronder schizofrenie, manifesteren zich door een breed scala aan symptomen die de realiteitsperceptie verstoren. Positieve symptomen omvatten hallucinaties, waanideeën, desorganiseerde spraak en abnormaal motorisch gedrag. Deze symptomen voegen iets toe aan de normale ervaring. Negatieve symptomen daarentegen vertegenwoordigen een verlies of vermindering van normale functies, zoals afgevlakte emoties, sociale terugtrekking, verminderde spraak en gebrek aan motivatie. Psychotische stoornissen kunnen verschillende vormen aannemen, van acute psychotische episodes tot chronische schizofrenie, waarbij elke vorm specifieke behandelingsbenaderingen vereist.
Belgische apotheken bieden een uitgebreid arsenaal aan antipsychotische medicijnen. Typische antipsychotica zoals haloperidol en chlorpromazine waren de eerste generatie behandelingen en blijven effectief voor positieve symptomen, hoewel ze meer bewegingsstoornissen kunnen veroorzaken. Atypische antipsychotica, waaronder risperidon, aripiprazol en clozapine, bieden een verbeterd bijwerkingenprofiel en zijn vaak effectiever tegen negatieve symptomen. Voor patiënten die moeite hebben met dagelijkse medicatie-inname zijn depot-injecties beschikbaar, die langdurige bescherming bieden met injecties om de 2-4 weken.
Succesvolle behandeling van psychotische stoornissen hangt sterk af van medicatie-compliance, aangezien onderbreking van de behandeling vaak leidt tot terugval. Zorgvuldige monitoring van bijwerkingen is cruciaal, waarbij regelmatige controles van gewicht, bloedsuiker en hartfunctie noodzakelijk zijn. De behandelingsaanpak omvat verschillende aspecten:
ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder) is een neurobiologische aandoening die zich kenmerkt door aandachtsproblemen, hyperactiviteit en impulsiviteit. De symptomen van aandachtstekortstoornis omvatten moeite met concentratie, vergeetachtigheid en problemen met het organiseren van taken. Hyperactiviteit uit zich in rusteloosheid, voortdurend bewegen en moeite met stilzitten, terwijl impulsiviteit resulteert in ondoordachte beslissingen en onderbrekend gedrag.
In België zijn verschillende effectieve medicijnen beschikbaar voor de behandeling van ADHD:
Een succesvol ADHD-behandelingsplan combineert medicatie-aanpassing met gedragstherapie en psychosociale ondersteuning. Regelmatige monitoring van groei en ontwikkeling is essentieel, vooral bij kinderen. Het behandelingsplan wordt aangepast op basis van individuele respons en bijwerkingen.
Slaapstoornissen komen veelvuldig voor en beïnvloeden de levenskwaliteit significant. Insomnia en chronische slapeloosheid zijn de meest voorkomende klachten, gekarakteriseerd door moeite met inslapen of doorslapen. Slaap-waakcyclusstoornissen verstoren het natuurlijke ritme, terwijl angst-gerelateerde slaapproblemen vaak samenhangen met stress en psychische spanning.
Voor slaapproblemen zijn in België verschillende medicamenteuze opties verkrijbaar:
Slaapmedicatie moet altijd onder medisch toezicht gebruikt worden. Kortetermijngebruik wordt aanbevolen vanwege afhankelijkheidsrisico's bij langdurig gebruik. Slaaphygiëne, ontspanningstechnieken en natuurlijke alternatieven vormen belangrijke aanvullende behandelingsmogelijkheden die de noodzaak voor medicatie kunnen verminderen.
