HIV (Human Immunodeficiency Virus) is een virus dat het immuunsysteem van de mens aantast door specifiek CD4+ T-cellen te infecteren en te vernietigen. Deze cellen zijn cruciaal voor de werking van ons afweersysteem. Het virus integreert zijn genetisch materiaal in de gastheercel en gebruikt de cellulaire machinerie om zich te vermenigvuldigen, waardoor steeds meer immuuncellen worden aangetast.
Het is belangrijk om het onderscheid te maken tussen HIV-infectie en AIDS (Acquired Immunodeficiency Syndrome). HIV is het virus zelf, terwijl AIDS het eindstadium van de HIV-infectie is, waarbij het immuunsysteem zo ernstig is verzwakt dat levensbedreigende opportunistische infecties en kankers kunnen optreden.
HIV wordt voornamelijk overgedragen via onbeschermd seksueel contact, contact met besmet bloed, en van moeder op kind tijdens zwangerschap, bevalling of borstvoeding. Vroege symptomen kunnen griepachtige klachten omvatten, maar veel mensen ervaren aanvankelijk geen symptomen. Regelmatige testing is essentieel voor vroege detectie, vooral bij risicogroepen.
Antiretrovirale therapie vormt de hoeksteen van moderne HIV-behandeling. Deze behandeling bestaat uit een combinatie van medicijnen die de vermenigvuldiging van het HIV-virus in verschillende stadia van zijn levenscyclus blokkeren. In België is ART volledig terugbetaald door het ziektekostensysteem, waardoor alle patiënten toegang hebben tot deze levensreddende behandeling.
Het primaire doel van HIV-behandeling is het bereiken en behouden van virale suppressie, waarbij de virale lading onder detecteerbare niveaus blijft. Dit beschermt niet alleen de gezondheid van de patiënt, maar voorkomt ook verdere transmissie (U=U: Undetectable = Untransmittable). Vroege behandeling, idealiter binnen enkele maanden na diagnose, leidt tot betere gezondheidsresultaten en een normale levensverwachting.
Hedendaagse HIV-behandeling volgt strikte principes:
In België zijn verschillende klassen van HIV-medicijnen beschikbaar via apotheek op voorschrift. Deze geneesmiddelen worden gebruikt in combinatietherapie om het virus effectief te onderdrukken en de gezondheid van patiënten te beschermen. De behandeling wordt altijd begeleid door gespecialiseerde artsen in erkende HIV-referentiecentra.
Deze medicijnklasse vormt vaak de basis van HIV-behandeling. Emtricitabine/tenofovir combinaties zijn veelgebruikte preparaten die de virale replicatie blokkeren. Zidovudine preparaten, een van de eerste HIV-medicijnen, worden nog steeds voorgeschreven in specifieke situaties, zoals zwangerschap.
Efavirenz en rilpivirine behoren tot deze categorie en werken door het reverse transcriptase enzym te remmen. Rilpivirine heeft minder bijwerkingen dan efavirenz en wordt vaak gekozen bij patiënten die gevoelig zijn voor neurologische klachten.
Darunavir/cobicistat combinaties en atazanavir preparaten blokkeren de protease-activiteit van het virus. Deze medicijnen worden vaak gecombineerd met boosters zoals cobicistat om de werkzaamheid te verhogen en de doseerfrequentie te verlagen.
Dolutegravir en raltegravir zijn moderne HIV-medicijnen die excellente werkzaamheid tonen. Deze klasse staat bekend om de hoge resistentiebarrière en goede verdraagbaarheid bij de meeste patiënten.
Moderne HIV-behandeling richt zich op gebruiksvriendelijkheid. Beschikbare opties omvatten:
Alle HIV-medicijnen zijn verkrijgbaar via Belgische apotheken en worden grotendeels terugbetaald door de ziekteverzekering na goedkeuring van de adviserend geneesheer.
HIV-medicijnen kunnen verschillende bijwerkingen veroorzaken, afhankelijk van de medicijnklasse. NRTI's kunnen misselijkheid, hoofdpijn en vermoeidheid veroorzaken. NNRTI's geven soms huiduitslag, duizeligheid en slaapstoornissen. Integrase-remmers zijn over het algemeen goed verdragen, maar kunnen gewichtstoename en spijsverteringsproblemen veroorzaken.
Langdurig gebruik van HIV-medicatie kan leiden tot bot-, nier- en leverproblemen. Regelmatige bloedonderzoeken zijn essentieel om deze effecten te monitoren. Uw arts zal uw nierfunctie, botdichtheid en cholesterolwaarden controleren.
HIV-medicijnen kunnen interageren met vele andere geneesmiddelen, waaronder bepaalde antibiotica, antischimmelmiddelen en maagzuurremmers. Informeer altijd uw apotheker over alle medicijnen die u gebruikt, inclusief vrij verkrijgbare middelen en supplementen.
PrEP is een preventieve behandeling voor mensen met een hoog risico op HIV-infectie. Het betreft het dagelijks innemen van antiretrovirale medicijnen om infectie te voorkomen. Bij correct gebruik is PrEP meer dan 90% effectief in het voorkomen van HIV-transmissie.
In België is Truvada® (emtricitabine/tenofovir disoproxil) het meest voorgeschreven PrEP-medicijn. Sinds 2019 wordt PrEP vergoed door de ziekteverzekering voor personen die voldoen aan bepaalde risicofactoren. Uw arts kan bepalen of u in aanmerking komt.
PrEP wordt aanbevolen voor mensen met verhoogd HIV-risico, zoals mannen die seks hebben met mannen, personen met HIV-positieve partners, of mensen met wisselende seksuele partners in risicogroepen.
PEP is een noodbehandeling na mogelijke HIV-blootstelling, die binnen 72 uur moet worden gestart. Deze 28-daagse behandeling is beschikbaar in Belgische ziekenhuizen en seksueel overdraagbare aandoeningen-centra.
Uw apotheker speelt een cruciale rol in uw HIV-behandeling door medicijnadvies, interactiecontrole en ondersteuning bij therapietrouw. Wij zorgen voor discrete service en kunnen u helpen bij het beheren van bijwerkingen en het optimaliseren van uw medicatieregime.
Strikte therapietrouw is essentieel voor een succesvolle HIV-behandeling. Onze apothekers kunnen u helpen met medicijnorganisatie, herinneringssystemen en het bespreken van uitdagingen rond medicatie-inname.
Wij waarborgen volledige discretie en privacy bij het verstrekken van HIV-medicijnen. Alle farmaceutische zorg wordt vertrouwelijk behandeld, conform de Belgische privacywetgeving en beroepsethiek.
