Alcoholisme, ook bekend als alcoholverslaving, is een chronische ziekte waarbij iemand geen controle meer heeft over zijn of haar alcoholconsumptie. Het verschilt van alcoholmisbruik doordat er sprake is van fysieke afhankelijkheid en tolerantie. Bij alcoholverslaving heeft het lichaam steeds meer alcohol nodig om hetzelfde effect te bereiken, en ontstaan er ontwenningsverschijnselen wanneer gestopt wordt met drinken.
De fysieke symptomen van alcoholisme zijn vaak duidelijk herkenbaar. Trillingen van de handen, overmatig zweten, misselijkheid en braken zijn veelvoorkomende verschijnselen. Ook kunnen hoofdpijn, slapeloosheid en een verhoogde hartslag optreden. Psychisch manifesteert alcoholverslaving zich door angstgevoelens, depressieve buien, extreme stemmingswisselingen en geheugenproblemen.
Alcoholisme heeft vaak verregaande sociale gevolgen. Prestaties op het werk nemen af, relaties met familie en vrienden verslechteren, en er ontstaan financiële problemen door de kosten van alcohol en verminderde arbeidsproductiviteit. Sociale isolatie is een veelvoorkomend gevolg.
Het verschil tussen sociaal drinken en problematisch gebruik ligt in de controle en gevolgen. Wanneer alcohol het dagelijks functioneren belemmert en er fysieke of psychische klachten optreden, is professionele hulp noodzakelijk. In België kunt u terecht bij uw huisarts, verslavingszorg of gespecialiseerde centra.
In België zijn verschillende medicijnen beschikbaar voor de behandeling van alcoholverslaving. Deze medicijnen worden altijd voorgeschreven door een arts en vereisen regelmatig medisch toezicht. De keuze voor een specifiek medicijn hangt af van de individuele situatie en de fase van behandeling.
Disulfiram (Antabuse) is een van de meest bekende medicijnen. Het werkt door het enzym te blokkeren dat alcohol afbreekt, waardoor onaangename bijwerkingen ontstaan bij alcoholconsumptie zoals misselijkheid, hoofdpijn en hartkloppingen. Naltrexone vermindert het verlangen naar alcohol door de beloningseffecten in de hersenen te blokkeren.
Acamprosaat (Campral) helpt bij het ontwenningsproces door de chemische balans in de hersenen te herstellen. Het vermindert de symptomen van ontwenning en helpt bij het voorkomen van terugval. Nalmefeen is een nieuwer medicijn dat specifiek wordt gebruikt om de alcoholconsumptie geleidelijk te verminderen, vooral bij mensen die nog niet volledig willen stoppen.
Thiamine (Vitamine B1) supplementen zijn essentieel omdat langdurig alcoholgebruik vaak leidt tot vitamine B1-tekort, wat ernstige neurologische problemen kan veroorzaken. Deze supplementen worden preventief gegeven tijdens de ontwenning.
De voorschriftprocedure verloopt via de huisarts of een specialist in de verslavingszorg. Medicamenteuze behandeling wordt altijd gecombineerd met psychologische begeleiding voor optimale resultaten. In België werken apotheken nauw samen met behandelende artsen om een veilige en effectieve medicatiebehandeling te waarborgen.
Alcoholontwenning kan gepaard gaan met verschillende symptomen, variërend van milde klachten tot ernstige medische complicaties. De eerste 24-72 uur zijn meestal het meest intensief, waarbij symptomen zoals trillen, zweten, hoofdpijn en slapeloosheid kunnen optreden. In ernstige gevallen kan delirium tremens ontstaan, een levensbedreigende aandoening die gekenmerkt wordt door verwardheid, hallucinaties en epileptische aanvallen.
Verschillende voedingssupplementen kunnen het ontwenningsproces ondersteunen. Magnesium helpt bij het verminderen van spiertrillingen en angst, terwijl vitamine B-complex essentieel is voor het zenuwstelsel. Elektrolyten en adequate vochtinname zijn cruciaal voor het herstel van de lichaamsbalans.
Ziekenhuisopname is aangeraden bij ernstige ontwenningssymptomen, eerdere epileptische aanvallen tijdens ontwenning, of bij het ontbreken van sociale steun. Het ontwenningsproces duurt meestal 5-7 dagen, maar sommige symptomen kunnen weken aanhouden. Medisch toezicht zorgt voor veilige begeleiding en adequate medicatie wanneer nodig.
Langdurig alcoholgebruik veroorzaakt ernstige vitamine- en mineralentekorten die het herstelproces kunnen belemmeren. Thiamine (vitamine B1) tekort komt zeer frequent voor bij alcoholisten en kan leiden tot ernstige neurologische complicaties zoals het Wernicke-Korsakoff syndroom. Tijdige supplementatie is daarom cruciaal voor herstel.
Foliumzuur en vitamine B12 zijn belangrijk voor de aanmaak van rode bloedcellen en hersenherstel. Leverondersteunende producten zoals mariadistel kunnen helpen bij het herstel van dit belangrijke orgaan. Probiotica ondersteunen de darmgezondheid, die vaak verstoord is door alcoholgebruik.
Een uitgebalanceerd dieet, aangevuld met gerichte supplementatie, vormt de basis voor succesvol herstel. Regelmatige maaltijden helpen bij het stabiliseren van de bloedsuikerspiegel en verminderen het verlangen naar alcohol. Professioneel voedingsadvies is vaak waardevol.
Cognitieve gedragstherapie (CGT) vormt een effectieve basis voor het overwinnen van alcoholverslaving. Deze aanpak helpt bij het herkennen en veranderen van negatieve denkpatronen die tot drinkgedrag leiden. Zelfhulpboeken en persoonlijke dagboeken zijn waardevolle hulpmiddelen om inzichten te ontwikkelen en vooruitgang bij te houden.
Mindfulness-oefeningen en ontspanningstechnieken zoals ademhalingstherapie en progressieve spierontspanning helpen bij het omgaan met stress en triggers. Deze technieken vergroten het zelfbewustzijn en bieden gezonde alternatieven voor het omgaan met moeilijke emoties.
Moderne technologie biedt uitgebreide ondersteuning door:
Steungroepen, zowel fysiek als online, bieden een veilige omgeving om ervaringen te delen en van anderen te leren. Deze gemeenschappen verstrekken praktische tips en emotionele steun tijdens het herstelproces.
Voorlichting over alcoholrisico's is essentieel voor preventie. Dit omvat informatie over gezonde drinkgewoonten, herkenning van vroege waarschuwingssignalen en begrip van genetische en omgevingsfactoren die het risico op verslaving verhogen.
Familieleden spelen een cruciale rol in het herstelproces. Het herkennen en behandelen van co-afhankelijkheid is belangrijk voor het welzijn van het hele gezin. Effectieve communicatietechnieken helpen bij het opbouwen van vertrouwen en het creëren van een ondersteunende thuisomgeving.
België biedt uitgebreide professionele ondersteuning door:
Continue nazorg en regelmatige follow-up zijn essentieel voor langdurig herstel en het voorkomen van terugval.
